इंडियन ऑईल (IOCL) पश्चिम क्षेत्र अप्रेंटिस भरती २०२६-२७: परीक्षेशिवाय थेट निवड; अर्ज प्रक्रियेची संपूर्ण माहिती

1. प्रस्तावना (Introduction)

इंडियन ऑईल कॉर्पोरेशन लिमिटेड (IOCL) च्या मार्केटिंग डिव्हिजन (पश्चिम क्षेत्र) द्वारे तंत्रज्ञ (Technician), ट्रेड (Trade) आणि पदवीधर (Graduate) अप्रेंटिस पदांच्या भरतीसाठी अधिकृत जाहिरात (Advt No. IOCL/MKTG/WR/APPR/2026-27) प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. फॉर्च्यून ग्लोबल ५०० (Fortune Global 500) कंपनी असलेल्या इंडियन ऑईलमध्ये महाराष्ट्र, गुजरात, गोवा, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, दमन व दीव आणि दादरा व नगर हवेली या राज्यातील ITI, डिप्लोमा आणि पदवीधर उमेदवारांसाठी औद्योगिक प्रशिक्षणाची ही एक सुवर्णसंधी आहे. राष्ट्र उभारणी आणि कौशल्य विकासाच्या उपक्रमांतर्गत ही भरती केली जात असून, या निवड प्रक्रियेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे उमेदवारांची निवड कोणतीही लेखी परीक्षा किंवा मुलाखत (No Written Test or Interview) न घेता केवळ अनिवार्य शैक्षणिक गुणवत्तेच्या गुणांच्या आधारावर (Merit List) केली जाणार आहे.

2. भरतीची थोडक्यात माहिती (Key Highlights Table)

3. पदांचा तपशील (Post Details & Regional Breakdown)

या भरती प्रक्रियेद्वारे पश्चिम क्षेत्रातील विविध राज्यांमध्ये तांत्रिक व बिगर-तांत्रिक शाखांमधील जागा भरल्या जाणार आहेत. राज्यनिहाय पदे, शिस्त कोड (Discipline Code) आणि संभाव्य जागांचा तपशील खालील तक्त्यात दिला आहे:

टीप: प्रशिक्षण ठिकाण हे केवळ पश्चिम क्षेत्रातील नमूद राज्यांपर्यंतच मर्यादित राहील. उमेदवारांनी केवळ या क्षेत्रातील जागांसाठीच अर्ज करणे बंधनकारक आहे.

4. पात्रता निकष (Eligibility Criteria)

शैक्षणिक पात्रता (Educational Qualification):

• Technician Apprentice (Discipline Codes 101 to 106): मान्यताप्राप्त संस्थेतून संबंधित अभियांत्रिकी शाखेत ३ वर्षांचा पूर्णवेळ नियमित डिप्लोमा (Diploma). अराखीव, EWS व OBC-NCL उमेदवारांसाठी किमान ५०% गुण आणि SC/ST/PwBD उमेदवारांसाठी किमान ४५% गुण असणे आवश्यक.
  उत्तीर्ण होण्याचा कालावधी: ०१.०४.२०२३ ते ३०.०९.२०२६ दरम्यान असावा.

• Lateral Entry Diploma Rule: १२ वी (सायन्स) किंवा ITI नंतर थेट डिप्लोमाच्या द्वितीय वर्षात प्रवेश (Lateral Entry) घेतलेले उमेदवार देखील पात्र आहेत, अट अशी की डिप्लोमाच्या सर्व सेमिस्टरच्या एकूण गुणांची टक्केवारी विहित निकषांनुसार असावी.

• Trade Apprentice - ITI (Discipline Codes 107 to 111): NCVT/SCVT मान्यताप्राप्त संस्थेतून संबंधित ट्रेडमध्ये (Fitter, Electrician, Electronics Mechanic, Instrument Mechanic, Machinist) १० वी उत्तीर्ण आणि २ वर्षांचा नियमित full-time ITI कोर्स.
  उत्तीर्ण होण्याचा कालावधी: ०१.०४.२०२२ ते ३०.०९.२०२६ दरम्यान असावा.

• Graduate Apprentice (Discipline Code 112): मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून कोणत्याही शाखेतील (BA/B.Com/B.Sc/BBA) नियमित पूर्णवेळ पदवी. अराखीव, EWS व OBC-NCL साठी किमान ५०% गुण आणि SC/ST/PwBD साठी ४५% गुण.
  उत्तीर्ण होण्याचा कालावधी: ०१.०४.२०२३ ते ३०.०९.२०२६ दरम्यान असावा.

• Data Entry Operator - DEO (Discipline Codes 113 & 114):

  • Code 113 (Fresher): १२ वी उत्तीर्ण (किमान ५०% गुण; SC/ST/PwBD साठी ४५% गुण).

  • Code 114 (Skill Certificate Holders): १२ वी उत्तीर्ण सोबत NSQF किंवा केंद्र सरकार मान्यताप्राप्त प्राधिकरणाने दिलेले 'डोमेस्टिक डेटा एंट्री ऑपरेटर' कौशल्य प्रमाणपत्र (Skill Certificate).
    उत्तीर्ण होण्याचा कालावधी: ०१.०४.२०२२ ते ३०.०९.२०२६.

दिव्यांग उमेदवारांसाठी विशेष नियम (PwBD Restriction Rule):

• ऑईल मार्केटिंग ऑपरेशन्सच्या धोकादायक (Hazardous) स्वरूपाच्या कामांमुळे, PwBD (दिव्यांग) उमेदवार तांत्रिक व ट्रेड डिस्चार्ज कोड १०१ ते १११ साठी अर्ज करण्यास अपात्र आहेत.

• PwBD उमेदवार केवळ Graduate Apprentice (Code 112) आणि Data Entry Operator (Codes 113 & 114) या बिगर-तांत्रिक पदांसाठीच अर्ज करू शकतात.

अप्रेंटिसशिप पुनरावृत्ती व अंतर नियम (Apprenticeship Gap Rules):

• उमेदवार कमाल दोनदा अप्रेंटिसशिप प्रशिक्षण घेऊ शकतो, परंतु दुसरे प्रशिक्षण समान ट्रेडमध्ये नसावे.

• दोन अप्रेंटिसशिप प्रशिक्षणांच्या मध्ये किमान १ वर्षाचे अंतर (Gap) असणे अनिवार्य आहे.

अपात्रतेचा नियम (Ineligibility Clause):

• उच्च व्यावसायिक किंवा पदव्युत्तर पदवी (उदा. B.E./B.Tech, MBA, MCA, CA, ICWA, LLB) धारण करणारे किंवा ते शिक्षण पूर्ण करत असलेले उमेदवार या भरतीसाठी पूर्णपणे अपात्र ठरतील.

• अंशकालीन (Part-time), सायं महाविद्यालय (Part-time/Evening) किंवा दूरस्थ शिक्षण (Distance Learning/Correspondence) द्वारे पदवी/डिप्लोमा घेतलेले उमेदवार अपात्र असतील.

वयोमर्यादा (Age Limit - ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी):

• किमान वय: १८ वर्षे | कमाल वय: २४ वर्षे.

• वयोमर्यादेत सूट: SC/ST उमेदवारांना ५ वर्षे सूट (कमाल २९ वर्षे); OBC-NCL उमेदवारांना ३ वर्षे सूट (कमाल २७ वर्षे); PwBD उमेदवारांना १० ते १५ वर्षांपर्यंत नियमानुसार वयोमर्यादेत सूट लागू आहे.

5. स्टायपेंड आणि फायदे (Stipend & Program Benefits)

इंडियन ऑईल कॉर्पोरेशन लिमिटेड मध्ये १२ महिन्यांचा अप्रेंटिसशिप कालावधी उमेदवारांच्या तांत्रिक व व्यावसायिक कौशल्यांचा पाया भक्कम करण्यासाठी अत्यंत मोलाचा ठरतो. प्रशिक्षण कालावधीत उमेदवारांना अप्रेंटिस कायदा, १९६१/१९७३, अप्रेंटिस नियम १९९२/२०१९/२०२५ (वेळोवेळी सुधारित) नियमांनुसार दरमहा निश्चित विद्यावेतन (Monthly Stipend) दिले जाईल.

फॉर्च्यून ५०० दर्जाच्या सार्वजनिक क्षेत्रातील अग्रगण्य कंपनीत प्रत्यक्ष काम करण्याचा अनुभव आणि औद्योगिक शिस्त यामुळे उमेदवारांना भविष्यात सार्वजनिक तसेच खासगी क्षेत्रात रोजगाराच्या उत्कृष्ट संधी उपलब्ध होतात. तथापि, अप्रेंटिसशिप प्रशिक्षण पूर्ण केल्यावर IOCL मध्ये कायमस्वरूपी नोकरी मिळण्याचा कोणताही कायदेशीर हक्क उमेदवाराला राहणार नाही.

6. निवड प्रक्रिया (Selection Process)

उमेदवारांची निवड प्रक्रिया खालील टप्प्यांद्वारे पारदर्शकपणे पूर्ण केली जाईल:

1. टप्पा १ - ऑनलाइन अर्ज सादर करणे: NAPS किंवा NATS पोर्टलवर विहित वेळेत यशस्वी नोंदणी करून अर्ज सबमिट करणे.

2. टप्पा २ - गुणवत्तातक्ता (Merit List): अनिवार्य शैक्षणिक पात्रतेमध्ये (Qualifying Examination) मिळवलेल्या गुणांच्या टक्केवारीच्या आधारावर गुणवत्ता यादी तयार केली जाईल. (कोणतीही लेखी परीक्षा किंवा मुलाखत घेतली जाणार नाही).

3. टप्पा ३ - कागदपत्र पडताळणी (Document Verification): गुणवत्तातक्त्यानुसार निवडलेल्या उमेदवारांना मूळ कागदपत्रांच्या पडताळणीसाठी बोलाविले जाईल.

4. टप्पा ४ - पूर्व-रुजू वैद्यकीय चाचणी (Pre-Engagement Medical Fitness Test): IOCL च्या वैद्यकीय मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार उमेदवाराला वैद्यकीयदृष्ट्या तंदुरुस्त असणे अनिवार्य आहे.

5. टप्पा ५ - अंतिम नियुक्ती पत्र (Final Offer of Engagement): कागदपत्रे व वैद्यकीय चाचणीत पात्र ठरलेल्या उमेदवारांना १ वर्षाच्या प्रशिक्षणासाठी अंतिम नियुक्ती पत्र प्रदान केले जाईल.

7. आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required Checklist)

कागदपत्र पडताळणीच्या (Document Verification) वेळी उमेदवारांनी खालील मूळ प्रमाणपत्रे आणि त्यांची स्व-साक्षांकित (Self-attested) छायाप्रत सोबत ठेवणे आवश्यक आहे:

• १० वी / मॅट्रिक्युलेशनचे गुणपत्रक किंवा सनद (जन्मतारखेचा अधिकृत पुरावा म्हणून).

• सर्व सेमिस्टर/वर्षांच्या गुणपत्रिका (Semester-wise / Year-wise marksheets) आणि अंतिम उत्तीर्ण प्रमाणपत्र (12th / ITI / Diploma / Degree Passing Certificate).

• संबंधित शिक्षण पूर्णवेळ आणि नियमित (Regular Mode) असल्याची खात्री देणारे संस्थेचे प्रमाणपत्र (Regular Mode Certificate).

• जातीचे प्रमाणपत्र (SC/ST/OBC-NCL). विशेष टीप: OBC-NCL प्रमाणपत्र ३०.०९.२०२६ या cut-off तारखेपासून १२ महिन्यांपेक्षा जुने नसावे.

• दिव्यांगत्व प्रमाणपत्र (PwBD उमेदवारांसाठी - सक्षम प्राधिकरणाचे किमान ४०% दिव्यांगत्व प्रमाणपत्र).

• आधार कार्ड आणि पॅन कार्ड (PAN Card).

• आधार-लिंक असलेल्या बँक खात्याच्या पासबुकची प्रत / उमेदवाराचे नाव छापलेला रद्द केलेला चेक (Cancelled Cheque).

• पूर्व-रुजू वैद्यकीय तंदुरुस्ती प्रमाणपत्र (Pre-Engagement Medical Fitness Certificate).

8. अर्ज कसा करावा? (How to Apply - Step-by-Step Guide)

ऑनलाइन अर्ज करण्यासाठी उमेदवारांनी खालील स्टेप्स फॉलो कराव्यात:

१. पोर्टलवर नोंदणी करा (Portal Registration):

• Trade Apprentice (ITI / DEO): NAPS पोर्टलवर नोंदणी करा (https://www.apprenticeshipindia.gov.in/).

• Technician & Graduate Apprentice: NATS पोर्टलवर नोंदणी करा (https://nats.education.gov.in/student_register.php).

२. प्रोफाईल १००% पूर्ण करा: वैयक्तिक माहिती, शैक्षणिक तपशील, प्रवर्ग, फोटो आणि स्वाक्षरी अपलोड करून आपली प्रोफाईल १००% पूर्ण असण्याची खात्री करा.

३. Establishment ID शोधून अर्ज करा: पोर्टलवर लॉगिन करून Indian Oil Corporation Limited (Marketing Division)-Western Region खालील ID द्वारे शोधा आणि अर्ज करा:

• NATS Establishment ID: WMHMCC000053

• NAPS Establishment ID: E01172700332

४. अर्ज सबमिट करा: उमेदवाराने सर्व अटी तपासून केवळ एकाच डिसिप्लिन कोड (Discipline Code) साठी अंतिम मुदतीपूर्वी अर्ज सादर करावा.

9. महत्त्वाच्या तारखा (Important Dates Table)

10. महत्त्वाच्या लिंक्स (Important Links Section)

• NAPS Portal (Trade/DEO Apply): https://www.apprenticeshipindia.gov.in/

• NATS Portal (Technician/Graduate Apply): https://nats.education.gov.in/student_register.php

• IOCL Official Apprenticeship Portal: https://www.iocl.com/apprenticeships

11. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

प्रश्न १: या भरतीसाठी कोणतीही लेखी परीक्षा किंवा मुलाखत आहे का?
उत्तर: नाही, या भरतीसाठी कोणतीही लेखी परीक्षा किंवा मुलाखत घेतली जाणार नाही. निवड पूर्णपणे शैक्षणिक गुणवत्तेच्या गुणांच्या टक्केवारीवर (Merit List) आधारित असेल.

प्रश्न २: अभियांत्रिकी पदवीधर (B.E./B.Tech) किंवा MBA धारक अर्ज करू शकतात का?
उत्तर: नाही, उच्च व्यावसायिक किंवा पदव्युत्तर पदवी (B.E., B.Tech, MBA, MCA, CA, ICWA, LLB) असलेले किंवा ते शिक्षण पूर्ण करत असलेले उमेदवार या अप्रेंटिसशिपसाठी पूर्णपणे अपात्र आहेत.

प्रश्न ३: अर्ज करण्यासाठी वयोमर्यादा काय आहे?
उत्तर: ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी उमेदवाराचे वय १८ ते २४ वर्षे असावे. नियमानुसार SC/ST उमेदवारांना ५ वर्षे, तर OBC-NCL उमेदवारांना ३ वर्षे वयोमर्यादेत सूट लागू आहे.

प्रश्न ४: एकापेक्षा जास्त पदांसाठी अर्ज करता येतो का?
उत्तर: नाही, उमेदवार केवळ एकाच डिसिप्लिन कोड (Discipline Code) साठी अर्ज करू शकतात. एकापेक्षा जास्त कोडसाठी अर्ज सादर केल्यास अर्ज थेट फेटाळला जाईल.

12. निष्कर्ष (Conclusion & Call to Action)

इंडियन ऑईल सारख्या महारत्न आणि फॉर्च्यून ५०० दर्जाच्या अग्रगण्य कंपनीमध्ये काम करून औद्योगिक कौशल्य मिळवण्याची ही एक अत्यंत महत्त्वाची संधी आहे. जर तुम्ही सर्व शैक्षणिक व वयोमर्यादेच्या अटी पूर्ण करत असाल, तर अंतिम मुदतीची वाट न पाहता ०४ नोव्हेंबर २०२६ (संध्याकाळी ५:०० वाजेपर्यंत) अधिकृत NAPS/NATS पोर्टलद्वारे आपला अर्ज त्वरित सबमिट करा. तुमच्या तांत्रिक प्रवासाला योग्य दिशा देण्यासाठी आणि भविष्यातील संधींचे कवाड उघडण्यासाठी IOCL अप्रेंटिसशिप नक्कीच एक महत्त्वपूर्ण टप्पा ठरेल!

📌 अशाच नवनवीन सरकारी आणि निमसरकारी नोकऱ्यांच्या माहितीसाठी आमच्या jobmahiti.com ला रोज भेट द्या!