SC/ST/OBC Scholarship 2026: 10वी-12वी पास विद्यार्थ्यांना मिळणार ₹48,000 पर्यंत शिष्यवृत्ती! असा करा अर्ज

आजची तारीख: 27 मार्च 2026

उच्च शिक्षणाचे स्वप्न पाहणाऱ्या पण आर्थिक परिस्थितीमुळे मागे पडणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी केंद्र आणि राज्य सरकारकडून एक आनंदाची बातमी आहे. SC, ST आणि OBC प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांसाठी 'पोस्ट-मॅट्रिक शिष्यवृत्ती 2026' अंतर्गत ₹48,000 पर्यंतची आर्थिक मदत दिली जात आहे.

या योजनेचा मुख्य उद्देश ग्रामीण आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील विद्यार्थ्यांना शिक्षणाच्या प्रवाहात टिकवून ठेवणे हा आहे. ही रक्कम थेट विद्यार्थ्यांच्या बँक खात्यात (DBT द्वारे) जमा केली जाते.

शिष्यवृत्ती संक्षिप्त माहिती (Quick Highlights)

पात्रता निकष (Eligibility Criteria)

या शिष्यवृत्तीचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थ्यांना खालील अटी पूर्ण कराव्या लागतील:

• प्रवर्ग: अर्जदार विद्यार्थी हा SC, ST किंवा OBC प्रवर्गातील असणे अनिवार्य आहे.

• शिक्षण: विद्यार्थ्याने किमान 10वी किंवा 12वी उत्तीर्ण केलेली असावी आणि सध्या कोणत्याही मान्यताप्राप्त कॉलेजमध्ये शिक्षण घेत असावा.

• उत्पन्न मर्यादा: कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹2.5 लाख पेक्षा कमी असावे (OBC साठी काही राज्यांत ₹1.5 लाख मर्यादा असू शकते).

• रहिवासी: अर्जदार भारताचा नागरिक आणि संबंधित राज्याचा रहिवासी असावा.

• गुण: मागील परीक्षेत किमान 50% ते 60% गुण असणे आवश्यक आहे.

मिळणारे फायदे (Benefits)

या योजनेअंतर्गत विद्यार्थ्यांना खालीलप्रमाणे लाभ मिळतात:

1. शैक्षणिक भत्ता: वार्षिक ₹48,000 पर्यंतची रक्कम (कोर्स आणि हॉस्टेलवर अवलंबून).

2. फी माफी: कॉलेजची ट्यूशन फी आणि इतर अनिवार्य शुल्काची प्रतिपूर्ती.

3. पुस्तके व निवास: पुस्तकांसाठी अतिरिक्त भत्ता आणि वसतिगृहात राहणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी वेगळा देखभाल भत्ता (Maintenance Allowance).

4. थेट लाभ: रक्कम थेट आधार लिंक असलेल्या बँक खात्यात जमा.

आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)

अर्ज करण्यापूर्वी खालील कागदपत्रे स्कॅन करून तयार ठेवा:

• ✅ आधार कार्ड (बँक खात्याशी लिंक केलेले)

• ✅ जातीचा दाखला (Caste Certificate)

• ✅ उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate - नवीन आर्थिक वर्षाचा)

• ✅ 10वी/12वीची मार्कशीट

• ✅ रहिवासी दाखला (Domicile Certificate)

• ✅ चालू वर्षाची फी पावती आणि बोनाफाईड सर्टिफिकेट

• ✅ बँक पासबुक फोटोकॉपी

• ✅ पासपोर्ट साईज फोटो आणि मोबाईल नंबर

अर्ज प्रक्रिया: ऑनलाइन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Guide)

1. वेबसाईटला भेट द्या: सर्वप्रथम नॅशनल स्कॉलरशिप पोर्टल (NSP) च्या अधिकृत वेबसाईट scholarships.gov.in वर जा. (महाराष्ट्र राज्यातील विद्यार्थ्यांनी MahaDBT पोर्टल वापरावे).

2. नवीन नोंदणी: 'New Registration' वर क्लिक करून आपली मूलभूत माहिती भरा आणि लॉगिन आयडी मिळवा.

3. लॉगिन करा: प्राप्त आयडी आणि पासवर्डने पोर्टलवर लॉगिन करा.

4. फॉर्म भरा: तुमच्या प्रवर्गाची (SC/ST/OBC) शिष्यवृत्ती निवडा आणि शैक्षणिक तसेच बँक तपशील अचूक भरा.

5. डॉक्युमेंट्स अपलोड करा: सर्व आवश्यक कागदपत्रे स्पष्ट स्वरूपात अपलोड करा.

6. सबमिट: फॉर्म तपासून 'Final Submit' करा आणि अर्जाची प्रिंट काढून कॉलेजमध्ये जमा करा.

महत्त्वाच्या लिंक्स (Important Links)

सतत विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

1. या शिष्यवृत्तीसाठी शेवटची तारीख काय आहे?

उत्तर: सध्याच्या अपडेटनुसार, 2025-26 सत्रासाठी अर्ज करण्याची शेवटची तारीख 31 मार्च 2026 आहे. काही तांत्रिक कारणांमुळे यात बदल झाल्यास पोर्टलवर अपडेट दिले जाईल.

2. ही शिष्यवृत्ती खाजगी कॉलेजमधील विद्यार्थ्यांना मिळते का?

उत्तर: होय, जर तुमचे कॉलेज सरकारद्वारे मान्यताप्राप्त असेल, तर तुम्ही या शिष्यवृत्तीसाठी पात्र आहात.

3. उत्पन्न मर्यादा किती असावी?

उत्तर: SC/ST विद्यार्थ्यांसाठी ₹2.5 लाख आणि OBC विद्यार्थ्यांसाठी राज्यानुसार ₹1 लाख ते ₹1.5 लाख वार्षिक उत्पन्न मर्यादा असते.

टीप: अर्ज करण्यापूर्वी तुमच्या कॉलेजच्या स्कॉलरशिप विभागाशी नक्की संपर्क साधा जेणेकरून तांत्रिक चुका टाळता येतील.

वयोमर्यादा सवलत तपशील (Age Relaxation Details)

काही महत्त्वाचे मुद्दे:

• कोर्सनुसार बदल: वरील वयोमर्यादा ही साधारण कोर्सेससाठी (BA, B.Com, B.Sc) आहे. वैद्यकीय (MBBS) किंवा तांत्रिक (Engineering) कोर्सेससाठी वयोमर्यादा संबंधित कौन्सिलच्या नियमांनुसार बदलू शकते.

• नूतनीकरण (Renewal): एकदा शिष्यवृत्ती मंजूर झाली की, जोपर्यंत तुमचा तो कोर्स पूर्ण होत नाही, तोपर्यंत वयाचा अडथळा येत नाही.

• महिला उमेदवारांसाठी: काही राज्यांमध्ये महिला उमेदवारांना वयामध्ये अतिरिक्त २ वर्षांची सवलत दिली जाते.