पासपोर्ट फी आणि नियम २०२६: नवीन बदल आणि संपूर्ण माहिती (Passport Fees 2026)

केंद्र सरकारने 'पासपोर्ट (सुधारणा) नियम, २०२६' द्वारे पासपोर्ट नियम, १९८० मध्ये महत्त्वपूर्ण बदल केले आहेत. या नवीन अधिसूचनेनुसार, पासपोर्ट सेवांच्या शुल्कात वाढ करण्यात आली असून हे सुधारित दर ०१ जुलै २०२६ पासून संपूर्ण भारतात लागू होतील. जर तुम्ही नवीन पासपोर्टसाठी अर्ज करण्याचा किंवा जुन्या पासपोर्टचे नूतनीकरण (Re-issue) करण्याचा विचार करत असाल, तर या बदललेल्या आर्थिक तरतुदींची माहिती असणे तुमच्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाने (MEA) या संदर्भात अधिकृत राजपत्र (Gazette) प्रसिद्ध केले आहे.

थोडक्यात माहिती - सारांश तक्ता

पासपोर्ट शुल्काचे नवीन दर (तक्ता)

खालील तक्त्यात दिलेले 'तत्काळ शुल्क' हे 'सामान्य शुल्कासह' (Inclusive of Normal Fee) एकूण द्यावयाची रक्कम आहे. हे दर भारतातून केल्या जाणाऱ्या अर्जांसाठी लागू आहेत:

*टीप: १५ ते १८ वयोगटातील अल्पवयीन मुले जर १० वर्षे वैधतेचा पासपोर्ट निवडत असतील, तर त्यांना प्रौढांप्रमाणे शुल्क लागू होईल.

पात्रता आणि अटी

पासपोर्टची वैधता आणि शुल्कातील सवलतींबाबतचे नवीन नियम खालीलप्रमाणे आहेत:

• वैधता (Validity): १८ वर्षांवरील व्यक्तींसाठी आणि १० वर्षांची वैधता निवडणाऱ्या १५-१८ वयोगटातील मुलांसाठी पासपोर्टची वैधता १० वर्षे असेल. १८ वर्षांखालील मुलांसाठी वैधता ५ वर्षे किंवा ते १८ वर्षांचे होईपर्यंत (यापैकी जे आधी असेल ते) असेल.

• विशेष सवलत (Discount): नवीन अर्जांसाठी (Fresh Applications) खालील श्रेणींना मूळ शुल्कात १०% सवलत मिळेल:

  • ८ वर्षांपर्यंतची मुले: (उदा. ₹१७५० ऐवजी ₹१५७५ भरावे लागतील - ₹१७५ बचत).

  • ६० वर्षांवरील ज्येष्ठ नागरिक: (उदा. ₹२५०० ऐवजी ₹२२५० भरावे लागतील - ₹२५० बचत).

• महत्त्वाची अट: ही सवलत केवळ 'नवीन' (Fresh) अर्जांसाठी आहे. 'पुन: जारी' (Re-issue/Renewal) प्रक्रियेसाठी कोणतीही सवलत लागू नाही.

इतर सेवांचे शुल्क (Miscellaneous Services)

पासपोर्ट व्यतिरिक्त इतर दस्तऐवजांसाठी खालीलप्रमाणे शुल्क निश्चित केले आहे:

• पोलीस क्लिअरन्स प्रमाणपत्र (PCC): ₹७५०

• सरेंडर प्रमाणपत्र / ग्लोबल एन्ट्री प्रोग्राम पडताळणी: ₹७५०

• विशेष प्रवास दस्तऐवज (Identity Certificate): ₹१०००

आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)

अर्ज करताना खालील कागदपत्रे सोबत असणे आवश्यक आहे:

1. पत्त्याचा पुरावा: आधार कार्ड, मतदार ओळखपत्र, वीज बिल किंवा गॅस कनेक्शन बिल.

2. जन्मतारखेचा पुरावा: जन्म दाखला, शाळा सोडल्याचा दाखला (LC) किंवा पॅन कार्ड.

3. फोटो ओळखपत्र: आधार कार्ड किंवा मतदार कार्ड.

4. जुना पासपोर्ट: जर तुम्ही पुन: जारी (Re-issue) करण्यासाठी अर्ज करत असाल.

अर्ज कसा करावा? (How to Apply - Step-by-Step Guide)

१. पासपोर्ट सेवा (Passport Seva) च्या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन नोंदणी करा.

२. लॉगिन केल्यानंतर 'Apply for Fresh/Re-issue' या पर्यायावर क्लिक करा.

३. अर्जात तुमची सर्व माहिती अचूक भरा.

४. तुमच्या श्रेणीनुसार (सामान्य/तत्काळ) ऑनलाइन शुल्क भरा.

५. सोयीनुसार जवळच्या पासपोर्ट सेवा केंद्राची (PSK/POPSK) अपॉइंटमेंट बुक करा.

६. ठरलेल्या वेळी मूळ कागदपत्रांसह केंद्रावर हजर राहा.

💡 प्रो-टिप (Consultant Advice): १०% सवलतीचा लाभ घेण्यासाठी अर्ज करताना तुमची वयोगटाची माहिती आणि 'Fresh Application' हा पर्याय काळजीपूर्वक निवडा. जर तुम्ही चुकीची श्रेणी निवडली आणि पेमेंट केले, तर परतावा मिळणे कठीण असते, त्यामुळे पेमेंट करण्यापूर्वी सर्व तपशील पुन्हा तपासा.

महत्त्वाच्या तारखा

⚠️ महत्त्वाची टीप: नवीन शुल्काचे दर १ जुलै २०२६ पासून लागू होत आहेत. त्याआधी सबमिट केलेल्या अर्जांना जुन्या दराप्रमाणे शुल्क आकारले जाईल.

महत्त्वाच्या लिंक्स

• अधिकृत वेबसाइट: येथे क्लिक करा

• नवीन शुल्क अधिसूचना (Official PDF): डाउनलोड करा

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

प्रश्न १: नवीन पासपोर्ट फी कधीपासून लागू होईल?
उत्तर: हे नवीन दर ०१ जुलै २०२६ पासून लागू होतील.

प्रश्न २: ज्येष्ठ नागरिकांना किती सवलत मिळेल?
उत्तर: ६० वर्षांवरील नागरिकांना नवीन (Fresh) अर्जावर १०% सवलत मिळेल. म्हणजेच ₹२५०० ऐवजी त्यांना ₹२२५० भरावे लागतील.

प्रश्न ३: हरवलेल्या ३६ पानांच्या पासपोर्टसाठी किती फी लागेल?
उत्तर: हरवलेल्या पासपोर्टसाठी सामान्य प्रक्रियेत ₹५००० आणि तत्काळ प्रक्रियेत ₹७५०० शुल्क आहे.

प्रश्न ४: तत्काळ पासपोर्टच्या फीमध्ये सामान्य शुल्क समाविष्ट आहे का?
उत्तर: होय, तक्त्यामध्ये दर्शवलेली तत्काळ फी ही 'एकूण रक्कम' (Inclusive of normal fee) आहे. १८ वर्षांवरील व्यक्तीला ३६ पानांच्या तत्काळ पासपोर्टसाठी एकूण ₹५००० भरावे लागतील.